THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Amblyopie

Amblyopie is verlies van het gezichtsvermogen doordat de hersenen het beeld uit het afwijkende oog negeren.

Bij amblyopie wordt een afname van het gezichtsvermogen meestal veroorzaakt door functieafwijkingen van de hersenen, niet van het oog. De aandoening ontstaat alleen in de kindertijd. Amblyopie is de meest voorkomende oorzaak van een afname van het gezichtsvermogen bij kinderen.

Mensen kunnen diepte zien omdat de beide beelden (uit elk oog één) vanuit een iets andere hoek worden geregistreerd. De afzonderlijke beelden worden door de hersenen gecombineerd en tot één driedimensionaal beeld samengevoegd. Het vermogen van de hersenen om beelden samen te voegen, ontwikkelt zich alleen in de kindertijd. Wanneer het beeld dat de hersenen uit een oog ontvangen matig van kwaliteit is (bijvoorbeeld een wazig of dubbel beeld), onderdrukken de hersenen de beelden uit dat oog: de ‘invoer' uit dat oog wordt feitelijk genegeerd. Zonder dat de betrokkene het merkt, wordt de waarneming van een van de (overigens normale) ogen onderdrukt.

Oorzaken

Een van de meest voorkomende oorzaken van amblyopie is een verkeerde stand van het ene oog ten opzichte van het andere (strabisme of scheelzien). Bij scheelzien zijn de ogen niet op hetzelfde voorwerp gericht, waardoor de hersenen twee zeer verschillende beelden ontvangen. Deze beelden zijn te verschillend om te kunnen worden samengevoegd. Bij volwassenen leidt de ontvangst van twee verschillende beelden tot dubbelzien (diplopie). Bij kinderen, als het vermogen beelden samen te voegen nog niet is ontwikkeld, leren de hersenen echter het beeld uit het afwijkende oog te negeren.

Evenzo kan matig zicht in één oog (als gevolg van bijziendheid, verziendheid of zelfs aangeboren cataract) bij een kind het vermogen beperken om beelden samen te voegen. Als de beelden die de hersenen uit de ogen ontvangen sterk verschillen, leren de hersenen het waziger beeld te negeren.

Symptomen en diagnose

Kinderen met amblyopie kunnen te jong zijn om hun symptomen te beschrijven. Het is ook mogelijk dat een kind niet beseft dat het niet kunnen zien met één oog een probleem is. Omdat slechts één beeld wordt waargenomen, kan het kind geen diepte zien, al is het zich hiervan mogelijk niet bewust.

Naast een standaard oogonderzoek wordt op zo jong mogelijke leeftijd onderzoek verricht naar scheelzien en brekingsafwijkingen, die amblyopie kunnen veroorzaken.

Prognose en behandeling

Soms is amblyopie tijdelijk en niet ernstig. Amblyopie is vaker blijvend wanneer de aandoening op jonge leeftijd begint of langere tijd blijft bestaan. Als de oorzaak van amblyopie tegen de tijd dat het kind 10 jaar is niet is behandeld, kan de aandoening meestal niet volledig worden gecorrigeerd.

Hoe vroeger met behandeling wordt begonnen, des te groter is de kans dat amblyopie kan worden voorkomen of gecorrigeerd. De behandeling is erop gericht de hersenen te dwingen de beelden uit het probleemoog te gebruiken. Soms wordt dit bereikt door het zicht in het probleemoog te corrigeren met een bril. De effectiefste manier is het normale, sterkere oog af te dekken met een ooglapje of door het in te druppelen met een middel dat het zicht wazig maakt, zoals atropine.

illustrative-material.sidebar 1

Brekingsafwijkingen bij kinderen

Bijziendheid, verziendheid en astigmatisme zijn brekingsafwijkingen die tot wazig zien leiden doordat het oog beelden niet scherp op het netvlies kan projecteren. Als slechts één oog is aangedaan, kan het gezichtsvermogen achteruitgaan (amblyopie).

De symptomen van brekingsafwijkingen zijn bij kinderen en volwassenen gelijk (see Brekingsafwijkingen), alleen zijn jonge kinderen vaak niet in staat problemen met het gezichtsvermogen kenbaar te maken. Soms is een leerkracht of schoolverpleegkundige de eerste die merkt dat een kind niet goed kan zien.

Alle kinderen moeten op brekingsafwijkingen worden gecontroleerd. De diagnose is bij kinderen en volwassenen over het algemeen dezelfde. Om de ogentest bij kinderen van 3 of 4 jaar uit te voeren, kunnen kaarten met afbeeldingen, figuren of letters worden gebruikt. Om verlies van gezichtsvermogen in slechts één oog te kunnen ontdekken wordt elk oog afzonderlijk gecontroleerd. Het oog dat niet wordt gecontroleerd, wordt bijvoorbeeld afgedekt met een ooglapje.

Brekingsafwijkingen bij kinderen en volwassenen worden meestal met een bril behandeld. Contactlenzen worden niet vaak bij kinderen gebruikt. Veel kinderen kunnen niet zorgvuldig met contactlenzen omgaan en reinigen ze niet. Onvoldoende reiniging of sterilisatie van contactlenzen kan tot ooginfecties leiden. Bovendien raken sommige kinderen hun contactlenzen nogal eens kwijt.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Introductie

Next: Scheelzien

Figures
Tables
Disclaimer