THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Slijmbeursontsteking

Slijmbeursontsteking (bursitis) is een pijnlijke ontsteking van een slijmbeurs. Dit is een plat zakje met gewrichtsvloeistof (synoviaal vocht) dat voor vermindering van de wrijving zorgt op plaatsen waar huid, spieren, pezen en gewrichtsbanden over het bot wrijven.

Een slijmbeurs bevat gewoonlijk zeer weinig vocht. Maar als de slijmbeurs beschadigd of overbelast is, kan deze ontstoken raken en zich met vocht vullen.

Slijmbeursontsteking wordt meestal veroorzaakt door irritatie als gevolg van ongewoon gebruik of overbelasting. De aandoening kan ook worden veroorzaakt door letsel, jicht, pseudo-jicht, reumatoïde artritis of bepaalde infecties, vooral infecties veroorzaakt door Staphylococcus aureus. De oorzaak is vaak onbekend. Hoewel de schouder het meest gevoelig is voor een slijmbeursontsteking, raken de slijmbeurzen in ellebogen, heupen (trochanterbursitis), bekken, knieën, tenen en hielen (achillespeesbursitis see Achillespezenbursitis)) ook vaak ontstoken.

Symptomen

Een slijmbeursontsteking veroorzaakt pijn en leidt tot bewegingsbeperking, maar de specifieke symptomen worden bepaald door de plaats van de ontstoken slijmbeurs. Bij een ontstoken slijmbeurs in de schouder is het bijvoorbeeld pijnlijk en moeilijk om de arm zijwaarts op te tillen, zoals nodig is bij het aantrekken van een jas.

Acute slijmbeursontsteking treedt plotseling op. Bij beweging of aanraking is het ontstoken gebied pijnlijk. Wanneer er een slijmbeurs is ontstoken die vlak onder de huid zit, zoals bij knie en elleboog, kan de huid eromheen rood en gezwollen zijn. Een acute slijmbeursontsteking die door een infectie of jicht (see Jicht en pseudo-jicht) wordt veroorzaakt, is buitengewoon pijnlijk. Het aangetaste gebied is rood en voelt bij aanraking warm aan.

Een chronische slijmbeursontsteking kan het gevolg zijn van eerdere aanvallen van acute slijmbeursontsteking of van herhaalde verwondingen. In sommige gevallen wordt de wand van de slijmbeurs dikker en kan er zich abnormaal materiaal ophopen in de vorm van vaste, krijtachtige kalkafzettingen. Wanneer beschadigde slijmbeurzen aan ongewone inspanning of belasting worden blootgesteld, neemt de kans op een bijkomende ontsteking toe. Langdurige pijn en zwelling kunnen de beweging beperken, waardoor de spieren in omvang kunnen afnemen (atrofie) en verzwakken. Opvlammingen van chronische slijmbeursontsteking kunnen een paar dagen tot enkele weken duren en veelvuldig terugkeren.

Diagnose en behandeling

Een arts vermoedt een slijmbeursontsteking als het gebied rondom een slijmbeurs bij aanraking gevoelig is en als bepaalde bewegingen van het gewricht pijnlijk zijn. Als de slijmbeurs een duidelijke zwelling vertoont, kan de arts met een injectiespuit een monster van het vocht uit de slijmbeurs nemen om onderzoek te doen naar de oorzaak van de ontsteking (zoals een infectie of jicht). Het maken van röntgenfoto's heeft gewoonlijk geen zin, maar op de foto's kunnen wel de kalkafzettingen te zien zijn die het gevolg zijn van een chronische slijmbeursontsteking.

Wanneer een acute slijmbeursontsteking niet door een infectie wordt veroorzaakt, bestaat de behandeling meestal uit rust, tijdelijke immobilisatie van en een ijskompres op het pijnlijke gebied en een niet-steroïd anti-inflammatoir preparaat (see Niet-steroïde anti-inflammatoire preparaten (NSAID's)). Soms zijn er sterkere pijnstillers nodig, zoals een opioïd. Wanneer de slijmbeurs niet geïnfecteerd is, zal een arts vaak direct in de slijmbeurs een injectie geven van een mengsel van een plaatselijke verdoving en een corticosteroïd. Deze behandeling heeft onmiddellijk effect of anders binnen een paar uur tot een paar dagen. De injectie moet misschien na een aantal maanden worden herhaald.

Patiënten met een ernstige slijmbeursontsteking kunnen soms gedurende enkele dagen een oraal corticosteroïd als prednison toegediend krijgen. Zodra de pijn verdwijnt, kan de bewegingsuitslag van het gewricht met behulp van gerichte oefeningen worden verbeterd.

Een chronische, niet-geïnfecteerde slijmbeursontsteking wordt op dezelfde wijze behandeld, hoewel het minder waarschijnlijk is dat rust en immobilisatie zin hebben. Heel soms kunnen grote kalkafzettingen in de schouder via een dikke naald worden weggespoeld. Wanneer het sediment is los gemaakt, kan het worden weggezogen. Deze behandeling kan in de spreekkamer plaatsvinden. Grote afzettingen moeten misschien operatief worden verwijderd.

De pijn van een invaliderende slijmbeursontsteking in de schouder kan worden verlicht door meerdere injecties met corticosteroïden. In combinatie daarmee wordt intensieve fysiotherapie toegepast om de functie van het gewricht te herstellen. De verzwakte spieren kunnen namelijk door middel van oefeningen worden versterkt om zo de volledige bewegingsuitslag van het gewricht te herstellen. Een slijmbeursontsteking treedt vaak opnieuw op als de onderliggende oorzaak, zoals jicht, reumatoïde artritis of chronische overbelasting, niet wordt verholpen.

Een geïnfecteerde slijmbeurs moet worden gedraineerd waarna de passende antibiotica worden verstrekt, meestal tegen Staphylococcus aureus.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Fibromyalgie

Next: Peesontsteking en peesschedeontsteking

Figures
Tables
Disclaimer