THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Soorten bijwerkingen

Bij veel bijwerkingen gaat het om reacties die een overmaat aan de therapeutische effecten van het geneesmiddel teweegbrengen (deze reacties worden ‘type-1-reacties' of ‘overdoseringsreacties' genoemd) Zo kan iemand die een geneesmiddel tegen hoge bloeddruk gebruikt, zich duizelig of licht in het hoofd voelen als het geneesmiddel de bloeddruk te sterk verlaagt. Bij een diabetespatiënt kunnen zwakte, transpiratie, misselijkheid en hartkloppingen optreden als insuline of een oraal antidiabeticum de bloedglucoseconcentratie te sterk verlaagt. Dit type bijwerkingen is doorgaans voorspelbaar, maar soms onvermijdelijk. Er kan een bijwerking optreden als de dosis van een geneesmiddel te hoog is, als iemand ongewoon gevoelig voor het geneesmiddel is of als een ander geneesmiddel de omzetting van het eerste geneesmiddel vertraagt en zo de bloedspiegels ervan verhoogt (Interacties van geneesmiddelen). Hoewel type-1-reacties relatief veel voorkomen, zijn ze doorgaans niet ernstig.

Sommige bijwerkingen zijn het gevolg van mechanismen die momenteel nog niet worden begrepen (ze worden ook wel ‘type-2-reacties' of ‘idiosyncratische reacties' genoemd). Dit type bijwerkingen is grotendeels onvoorspelbaar. Voorbeelden van dergelijke bijwerkingen zijn huiduitslag, geelzucht, bloedarmoede, een daling van het aantal witte bloedcellen, nierbeschadiging en zenuwbeschadiging met mogelijk visus- of gehoorstoornis. Deze reacties zijn meestal ernstiger van aard, maar treden gewoonlijk op bij een zeer gering aantal mensen. Deze mensen zijn mogelijk allergisch of overgevoelig voor het geneesmiddel door genetische verschillen met betrekking tot de biotransformatie en de reactie van het lichaam op geneesmiddelen.

Sommige bijwerkingen houden geen verband met de gewenste werking van het geneesmiddel, maar zijn meestal voorspelbaar doordat de betrokken mechanismen grotendeels zijn opgehelderd. Zo komen maagirritatie en maagbloedingen vaak voor bij mensen die regelmatig aspirine of andere niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmid

illustrative-material.table-short 1

ENKELE ERNSTIGE BIJWERKINGEN

bijwerking

soorten geneesmiddelen

voorbeelden

 

maagzweren of maagbloedingen

corticosteroïden die via de mond worden ingenomen of worden geïnjecteerd (niet als ze in crèmes of lotions op de huid worden aangebracht)

hydrocortison

prednison

 

niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen

acetylsalicylzuur

ibuprofen

diclofenac

naproxen

 

antistollingsmiddelen (anticoagulantia)

heparine

acenocoumarol

fenprocoumon

anemie (door verminderde productie of verhoogde afbraak van rode bloedcellen)

bepaalde antibiotica

chlooramfenicol

 

sommige niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen

fenylbutazon

 

geneesmiddelen tegen malaria en tuberculose bij patiënten met G6PD-enzymdeficiëntie

chloroquine

isoniazide

primaquine

verminderde productie van witte bloedcellen, met een verhoogd risico van infecties

bepaalde antipsychotica

clozapine

 

geneesmiddelen voor chemotherapie

cyclofosfamide

mercaptopurine

methotrexaat

vinblastine

 

sommige geneesmiddelen voor de behandeling van schildklieraandoeningen

carbimazol

propylthiouracil

thiamazol

leverbeschadiging

sommige pijnstillers

paracetamol (bij gebruik van zeer hoge doses)

 

sommige tuberculosemiddelen

isoniazide

nierbeschadiging

niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen (bij herhaald gebruik van zeer hoge doses)

ibuprofen

diclofenac

naproxen

 

aminoglycosiden (antibiotica)

gentamicine

kanamycine

 

sommige geneesmiddelen voor chemotherapie

cisplatine

verwardheid en slaperigheid

sommige antihistaminica

clemastine

promethazine

dexchloorfeniramine

 

antidepressiva (vooral bij ouderen)

amitriptyline

imipramine

delen (NSAID's) gebruiken (Niet-steroïde anti-inflammatoire preparaten (NSAID's)). Dit komt doordat deze geneesmiddelen de productie van prostaglandinen verminderen, die helpen om het maag-darmkanaal tegen maagzuur te beschermen.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Introductie

Next: Ernst van bijwerkingen

Figures
Tables
Disclaimer