THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Renale tubulaire acidose

Bij renale tubulaire acidose zijn de niertubuli onvoldoende in staat zuren uit het bloed te verwijderen en via de urine af te voeren.

Bij de afbraak van voedsel ontstaan normaal gesproken zuren die in het bloed circuleren. De nieren verwijderen de zuren uit het bloed en scheiden deze via de urine uit. Deze taak wordt hoofdzakelijk door de niertubuli uitgevoerd. Bij renale tubulaire acidose, een van de oorzaken van metabole acidose, is het vermogen van de nieren om zuren uit te scheiden gedeeltelijk verstoord, waardoor zich in het bloed zuur ophoopt. Renale tubulaire acidose kan gepaard gaan met:

  • een lage of een hoge kaliumspiegel in het bloed
  • kalkafzettingen in de nieren
  • uitdroging
  • pijnlijke verweking en verkromming van de botten (osteomalacie of rachitis)

Renale tubulaire acidose kan erfelijk zijn, door geneesmiddelen als acetazolamide en amfotericine B worden veroorzaakt of het gevolg zijn van vergiftiging met sommige zware metalen of van een auto-immuunziekte, zoals systemische lupus erythematodes (SLE) of het syndroom van Sjögren.

illustrative-material.table-short 1

SOORTEN RENALE TUBULAIRE ACIDOSE

type

oorzaak

achterliggende afwijking

veroorzaakte symptomen en afwijkingen in de stofwisseling

1

kan erfelijk zijn; kan zijn opgewekt door een auto-immuunziekte of bepaalde geneesmiddelen; oorzaak meestal onbekend, vooral bij vrouwen

onvermogen om zuur in de urine uit te scheiden

hoge zuurgraad van het bloed, lichte uitdrogingsverschijnselen, lage kaliumspiegel in het bloed waardoor spierzwakte en verlamming ontstaan, broze botten, botpijn, nierstenen (kalkafzetting), nierinsufficiëntie

2

meestal veroorzaakt door een erfelijke aandoening, zoals het syndroom van Fanconi, erfelijke fructose-intolerantie, de ziekte van Wilson of het syndroom van Lowe; kan ook door vergiftiging met zware metalen of bepaalde geneesmiddelen worden veroorzaakt

onvermogen tot heropname van bicarbonaat uit de urine, waardoor bicarbonaat verloren gaat

hoge zuurgraad van het bloed, lichte uitdrogingsverschijnselen, lage kaliumspiegel in het bloed

4

niet erfelijk; veroorzaakt door diabetes, een auto-immuunziekte, sikkelcelziekte of een afsluiting van de urinewegen

niet of onvoldoende in staat om te reageren op aldosteron, een hormoon dat de regulatie van de kalium- en natriumuitscheiding in de nieren ondersteunt

hoge zuurgraad van het bloed en hoge kaliumspiegel in het bloed die zelden tot symptomen leiden, behalve als de kaliumspiegel zo hoog is dat hartritmestoornissen en spierverlamming optreden

NB: er bestaat geen type 3.

Symptomen en diagnose

Er bestaan drie vormen van renale tubulaire acidose: type 1, type 2 en type 4. Elk type gaat gepaard met iets andere symptomen. Bij een lage kaliumspiegel, zoals bij type 1 en 2 het geval is, kunnen neurologische problemen ontstaan, waaronder spierzwakte, verminderde reflexen en zelfs verlamming. Bij type 4 is de kaliumspiegel meestal verhoogd, maar zelden zo hoog dat dit symptomen veroorzaakt. Bij een te hoge kaliumspiegel kunnen hartritmestoornissen en spierverlamming ontstaan. Bij type 1 kunnen nierstenen ontstaan, waardoor niercellen beschadigd raken en soms chronische nierinsufficiëntie het gevolg is.

Er wordt aan renale tubulaire acidose type 1 of 2 gedacht wanneer de patiënt bepaalde kenmerkende symptomen vertoont (spierzwakte, verminderde reflexen) en bloedonderzoek een hoog zuurgehalte en een lage bicarbonaat- en kaliumspiegel aantoont. Er wordt meestal aan renale tubulaire acidose type 4 gedacht wanneer een hoge kaliumspiegel gepaard gaat met een hoog zuurgehalte en een lage bicarbonaatspiegel. Met speciaal onderzoek kan het type renale tubulaire acidose worden vastgesteld.

Behandeling

De behandeling hangt af van het type. Type 1 en 2 worden behandeld door dagelijks natriumbicarbonaattabletten in te nemen. Hierdoor wordt het zuur dat ontstaat bij de spijsvertering geneutraliseerd. Deze behandeling verlicht de symptomen en voorkomt nierinsufficiëntie en botziekten of voorkomt dat deze problemen verergeren. Er zijn andere speciaal vervaardigde oplossingen verkrijgbaar en ook kan een kaliumsupplement nodig zijn. Bij type 4 is de acidose zo licht dat er misschien geen bicarbonaat nodig is. Een hoge kaliumspiegel in het bloed kan meestal onder controle worden gehouden door de kaliuminname te beperken en zonodig vochtafdrijvende middelen te gebruiken.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Introductie

Next: Renale glucosurie

Figures
Tables
Disclaimer