THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

IJzervergiftiging

IJzerhoudende pillen worden gewoonlijk gebruikt bij de behandeling van bepaalde typen bloedarmoede (anemie). IJzer is vaak ook een bestanddeel van multivitaminepreparaten. Mensen, in het bijzonder peuters, die een overdosis van deze pillen innemen, kunnen ijzervergiftiging ontwikkelen. Aangezien in veel huishoudens allerlei ijzerhoudende vitaminesupplementen voor volwassenen aanwezig zijn, komt een ijzeroverdosis vaak voor. Bij een overdosis van ijzerhoudende vitaminen, vooral kindervitaminen die gekauwd worden, is de ijzerdosis echter meestal te laag om een ernstige vergiftiging te kunnen veroorzaken. Een overdosis van zuivere ijzersupplementen kan echter wel tot een ernstige ijzervergiftiging leiden. Vergiftigingsverschijnselen kunnen worden verwacht vanaf een dosis van 20 mg/kg aan elementair ijzer. Het is van belang te weten hoeveel elementair ijzer een bepaald preparaat bevat. Zo bevat ferrochloride ongeveer 44% (vergiftigingsdosis 45 mg/kg) en ferrofumaraat ongeveer 33% ijzer (vergiftigingsdosis 60 mg/kg).

Ernstige ijzervergiftiging komt zelden voor. Eerst treedt er irritatie op in de maag en het spijsverteringsstelsel. Binnen een aantal uren vergiftigt het ijzer de cellen, waardoor de chemische processen in de cellen worden verstoord. Binnen enkele dagen kan de lever worden beschadigd. Weken na het herstel kan er in maag, spijsverteringsstelsel en lever littekenvorming optreden als gevolg van de eerdere irritatie.

Symptomen

Ernstige ijzervergiftiging veroorzaakt doorgaans binnen zes uur na de overdosis symptomen. De symptomen van ijzervergiftiging verlopen meestal in vier fasen. In fase 1 (binnen zes uur na de overdosis) treden symptomen op als braken, diarree, buikpijn, sufheid, bewusteloosheid en epileptische insulten. Soms ontstaat er een maagbloeding. Bij een zeer ernstige vergiftiging kunnen een snelle ademhaling, een snelle hartslag en lage bloeddruk tot de symptomen behoren. In fase 2 (acht tot 24 uur na de overdosis) kan de toestand van het slachtoffer ogenschijnlijk verbeteren. In fase 3 (zes tot 48 uur na de overdosis) zijn de mogelijke symptomen een zeer lage bloeddruk (shock), bloedingen, geelzucht, leverinsufficiëntie, epileptische insulten, verwardheid en coma. De suikerspiegel van het bloed kan dalen. In fase 4 (twee tot zes weken na de overdosis) kunnen maag of darmen door vernauwende littekens geblokkeerd raken. Littekenvorming in deze organen kan buikpijn met buikkrampen en braken veroorzaken. Later kan er ernstige littekenvorming in de lever ontstaan (cirrose (see Cirrose))

Diagnose en behandeling

De diagnose ‘ijzervergiftiging' wordt gesteld op basis van de voorgeschiedenis (anamnese) van het slachtoffer, de symptomen en de hoeveelheid ijzer in het bloed. Als iemand een groot aantal pillen heeft ingeslikt, zijn die soms zichtbaar op röntgenfoto's van de maag of de darmen.

Mensen met symptomen van ijzervergiftiging of een hoge ijzerspiegel in het bloed moeten in het ziekenhuis worden opgenomen. Om de eventuele ijzerresten uit de maag te verwijderen kan een maagspoeling noodzakelijk zijn. Een grote hoeveelheid ijzer kan echter ook na een maagspoeling of braken in de maag aanwezig blijven. Een speciale zoutwateroplossing wordt soms oraal of via een maagsonde gegeven om de maag en darmen schoon te spoelen (darmirrigatie). Of deze methode effectief is, is echter niet duidelijk. Er worden injecties toegediend met het middel deferoxamine, dat het ijzer in het bloed bindt.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Vergiftiging door insecticiden

Next: Loodvergiftiging

Figures
Tables
Disclaimer