THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Vitamine C

Vitamine C (ascorbinezuur) is noodzakelijk voor de vorming van bot- en bindweefsel (dat andere weefsels en organen bijeenhoudt). Vitamine C helpt het lichaam ijzer op te nemen en helpt bij de genezing van brandwonden en andere wonden. Net als vitamine E is vitamine C een antioxidant. Een antioxidant beschermt de cellen tegen schade door vrije radicalen (reactieve bijproducten van de normale celactiviteit).

Vitamine-C-gebrek

Vitamine-C-gebrek veroorzaakt in zijn ergste vorm scheurbuik (scorbuut). Scheurbuik komt nagenoeg niet meer voor. Vroeger kwam het veel voor bij zeelieden die verstoken waren van groenten en fruit en veel scheepsbeschuit aten. Tegenwoordig is bij volwassenen een vitamine-C-gebrek meestal het gevolg van een voeding met weinig vitamine C. Vitamine-C-gebrek kan bijvoorbeeld ontstaan bij personen die uitsluitend voedsel als gedroogd vlees, thee, toast en blikgroenten eten. Het gehalte aan vitamine C in voedingsmiddelen kan snel teruglopen. Langdurig koken in ruim water of blootstelling aan de lucht van gesneden, gepureerde of uitgeperste producten moet daarom zoveel mogelijk worden vermeden. In een zuur milieu, zoals in sinaasappel(sap), blijft vitamine C relatief goed intact. Zwangerschap, borstvoeding, operaties en brandwonden kunnen de behoefte van het lichaam aan vitamine C en het risico van vitamine-C-gebrek aanzienlijk verhogen. Roken verhoogt de behoefte aan vitamine C met 30 tot 50%.

Scheurbuik bij zuigelingen komt zelden voor doordat de moedermelk gewoonlijk voldoende vitamine C bevat en babyvoeding verrijkt is met deze vitamine.

Bij volwassenen kan een vitamine-C-arme voeding gedurende enkele maanden leiden tot onderhuidse bloedingen (vooral rond de haarzakjes of als bloeduitstortingen), rond het tandvlees en in de gewrichten. Mogelijke symptomen zijn onder meer prikkelbaarheid, depressie, gewichtsverlies, vermoeidheid en algemene zwakte. Het tandvlees zwelt op en wordt paars en sponsachtig. De tanden en kiezen komen na verloop van tijd los te zitten. Er kunnen infecties optreden en wonden genezen niet.

Bij zuigelingen zijn de symptomen onder meer prikkelbaarheid, pijn bij beweging en verminderde eetlust. Hun normale gewichtstoename is dan niet normaal. De botgroei is verstoord en er kunnen bloedingen en bloedarmoede optreden.

De diagnose ‘scheurbuik' wordt gesteld op basis van de symptomen. Bloedonderzoek toont een zeer laag vitamine-C-gehalte aan. Scheurbuik wordt behandeld met dagelijks in te nemen vitamine-C-supplementen. Deze behandeling kan, in combinatie met ijzersupplementen, de bloedarmoede genezen.

Overdosering van vitamine C

Sommige mensen gebruiken hoge doses vitamine C omdat vitamine C een antioxidant is die de cellen beschermt tegen schade door vrije radicalen. Er wordt aangenomen dat vrije radicalen (reactieve bijproducten van de normale celactiviteit) bijdragen aan talrijke aandoeningen, zoals atherosclerose, kanker, longaandoeningen, verkoudheid, staar en geheugenverlies. Het is niet duidelijk of hoge doses vitamine C bescherming bieden tegen deze aandoeningen. De aanwijzingen voor een beschermende werking tegen staar zijn het sterkst.

In elk geval zijn hoge doses (tot een veilige bovengrens) vitamine C gewoonlijk niet giftig, hoewel deze soms misselijkheid of diarree kunnen veroorzaken en de interpretatie van bepaalde bloedonderzoeken kunnen verstoren.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Foliumzuur

Next: Introductie

Figures
Tables
Disclaimer