THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Introductie

Duizeligheid is een vage term waarmee diverse symptomen worden aangeduid, zoals flauwte, een licht gevoel in het hoofd, evenwichtsverlies, een draaierig gevoel, een zweverig gevoel en zwakte. Vertigo (draaiduizeligheid) is een specifiek gevoel waarbij de patiënt of diens omgeving lijkt te bewegen of te draaien.

Artsen definiëren duizeligheid doorgaans als flauwte of een licht gevoel in het hoofd (waarbij de patiënt het gevoel heeft dat hij bijna het bewustzijn verliest), als evenwichtsverlies (waarbij de patiënt een onvast gevoel heeft en denkt bijna te vallen), als vertigo, als een mengeling van deze vormen van duizeligheid of als geen van deze vormen. Duizeligheid kan tijdelijk of chronisch optreden. Chronische duizeligheid komt vaker voor bij ouderen.

Bij 5 tot 6% van de medische consulten is duizeligheid de aanleiding. Duizeligheid kan op elke leeftijd optreden, maar komt meer voor naarmate mensen ouder worden. Ongeveer 40% van mensen boven de 40 heeft er op enig moment last van.

Hoewel duizeligheid verontrustend en zelfs invaliderend kan zijn, wordt slechts ongeveer 5% van de gevallen door een ernstige aandoening veroorzaakt. Elk type duizeligheid heeft meestal kenmerkende oorzaken. Zo zijn flauwte en een licht gevoel in het hoofd vaak het gevolg van een plotselinge bloeddrukdaling (see Introductie) of van andere stoornissen die leiden tot onvoldoende bloedtoevoer naar de hersenen. Dergelijke aandoeningen zijn onder meer hartritmestoornissen, aandoeningen van de kransslagaders en hartfalen. Angststoornissen en een abnormaal snelle ademhaling (hyperventilatie) kunnen ook een licht gevoel in het hoofd veroorzaken.

Evenwichtsverlies kan het gevolg zijn van stoornissen van het gezichtsvermogen, vooral dubbelzien, omdat het lichaam afhankelijk is van visuele signalen om het evenwicht te bewaren. Evenwichtsverlies kan ook het gevolg zijn van aandoeningen van het bewegingsapparaat die spierzwakte veroorzaken en daardoor het lopen beïnvloeden, van het gebruik van bepaalde geneesmiddelen als anti-epileptica en kalmerende middelen of van aandoeningen van het binnenoor, waardoor ook vertigo kan optreden. Vertigo heeft veel oorzaken, waaronder reisziekte, benigne paroxismale positieduizeligheid (see Benigne paroxismale positieduizeligheid) en de ziekte van Ménière (see Ziekte van Ménière). Chronische duizeligheid kan, vooral bij ouderen, het gevolg zijn van diverse aandoeningen.

Duizeligheid kan op elke leeftijd tot problemen leiden, vooral bij het uitvoeren van veeleisende of gevaarlijke taken. Bij ouderen leidt chronische duizeligheid tot een verhoogd risico van vallen en botbreuken en tot een afname van het vermogen om dagelijkse activiteiten uit te voeren.

Diagnose en behandeling

Mensen met duizeligheid die aanhoudt of de dagelijkse activiteiten beïnvloedt, dienen de arts te raadplegen.

Voordat duizeligheid kan worden behandeld, moet de arts eerst de aard en de oorzaak vaststellen. De arts vraagt de patiënt om het gevoel van duizeligheid nauwkeurig te beschrijven: is het een gevoel van flauwte, een licht gevoel in het hoofd, evenwichtsverlies, het gevoel dat de patiënt zelf of de omgeving draait of beweegt (vertigo) of een ander gevoel. De patiënt wordt gevraagd wanneer de duizeligheid begon, hoe lang deze aanhield, waardoor deze werd opgewekt of afnam en of zich nog andere symptomen voordeden, zoals hoofdpijn, doofheid, oorsuizingen (tinnitus), gezichtsstoornissen, zwakte of problemen met lopen. Aan de hand van dergelijke bijzonderheden kan de aard van de duizeligheid worden vastgesteld.

Het evenwicht wordt getest door de patiënt te vragen stil te staan en vervolgens in een rechte lijn te lopen, eerst met de ogen open en daarna met de ogen dicht. Het gezichtsvermogen wordt onderzocht en de ogen kunnen worden nagekeken op abnormale bewegingen als nystagmus (see Symptomen). Gehooronderzoek wordt uitgevoerd omdat daarbij vaak aandoeningen van het binnenoor aan het licht kunnen komen die zowel het evenwicht als het gehoor aantasten.

Om te bepalen of de duizeligheid door een plotselinge bloeddrukdaling wordt veroorzaakt, meet de arts de bloeddruk en de hartslag terwijl de patiënt zit of ligt en vervolgens na het opstaan. Ook elektrocardiografie, echocardiografie en inspanningsonderzoek kunnen worden uitgevoerd om de hartfunctie te beoordelen.

Aanvullend diagnostisch onderzoek kan onder meer bestaan uit computertomografie (CT-scan) of magnetische kernspinresonantie (MRI) van het hoofd en uit een lumbaalpunctie (ruggenprik). Als de arts vermoedt dat de bloedtoevoer naar de hersenen onvoldoende is, kan angiografie, magnetischeresonantieangiografie (MRA) of dopplerechografie van het hoofd worden uitgevoerd. Deze technieken kunnen aan het licht brengen of de slagaders naar de hersenen zijn vernauwd of afgesloten. Aangezien MRA niet invasief is, heeft MRA met echografie doorgaans de voorkeur boven angiografie, waarbij een katheter in een slagader moet worden gebracht.

Wanneer geen oorzaak kan worden vastgesteld, kan de arts de patiënt geruststellen dat er geen sprake is van een ernstige aandoening. Wanneer er wel een oorzaak wordt gevonden of vermoed, zijn verschillende behandelingen mogelijk, afhankelijk van de oorzaak. Als bijvoorbeeld een geneesmiddel de oorzaak is, wordt het gebruik van het middel gestaakt of de dosis verlaagd. Geneesmiddelen kunnen worden gegeven om bijkomende symptomen als misselijkheid te verlichten of om daling van de bloeddruk te voorkomen. Antistollingsmiddelen kunnen worden voorgeschreven om stolselvorming en een CVA (cerebrovasculair accident of ‘beroerte') te voorkomen. In zeldzame gevallen vindt een operatieve ingreep plaats, bijvoorbeeld om een tumor te verwijderen. Benigne paroxismale positieduizeligheid kan met een eenvoudige manoeuvre (de Epley-manoeuvre (see Duizeligheid en vertigoFigures)) in de spreekkamer van de arts worden behandeld.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Introductie

Next: Vertigo

Figures
Tables
Disclaimer