THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Reisziekte

Reisziekte of bewegingsziekte (ook bekend als wagen-, zee- of luchtziekte) gaat gepaard met allerlei verschijnselen, vooral misselijkheid, die door de bewegingen tijdens het reizen wordt veroorzaakt.

Reisziekte treedt op wanneer de hersenen tegenstrijdige informatie ontvangen van de bewegingssensoren, te weten de ogen, de halfcirkelvormige kanalen in het binnenoor (die een rol spelen bij het evenwicht) en de sensoren in de spieren die informatie over de lichaamshouding doorgeven. Reisziekte doet zich vooral voor tijdens bootreizen, wanneer het schip deint en slingert. De aandoening kan ook optreden in een rijdende auto, bepaalde pretparkattracties en andere bewegende voertuigen. Sommige mensen zijn er gevoeliger voor dan anderen. Angst, onrust en slechte ventilatie verhogen de kans op reisziekte.

Symptomen en diagnose

De verschijnselen treden relatief plotseling op. Meestal is er sprake van misselijkheid, een algeheel gevoel van onbehagen, vertigo, hoofdpijn en vermoeidheid. Het gezicht wordt bleek en de persoon begint te zweten en krijgt het onaangenaam warm. Reisziekte gaat vaak gepaard met braken. Andere mogelijke symptomen zijn onder meer verhoogde speekselproductie (vaak als voorbode van braken) en een snelle, diepe ademhaling (hyperventilatie). Door hyperventilatie kan een flauwte optreden. Misselijkheid en braken zorgen voor een slap gevoel. Langdurig braken kan tot een lage bloeddruk en uitdroging leiden. De symptomen verdwijnen echter meestal geleidelijk wanneer de bewegingen ophouden of de persoon het voertuig verlaat. Mensen die een lange reis maken, bijvoorbeeld per schip, wennen meestal aan de bewegingen (mede door de stabilisatoren in moderne schepen die de bewegingen beperken) en gaan zich langzaam beter voelen.

Reisziekte wordt vastgesteld op grond van een beschrijving van de symptomen en de omstandigheden waarin ze optreden.

Preventie en behandeling

Preventie is het sleutelwoord. Preventieve maatregelen zijn onder meer

  • een plaats kiezen waar de beweging het minst wordt gevoeld (bijvoorbeeld voor in de auto, ter hoogte van de vleugels in een vliegtuig, in een hut in het midden of aan de voorkant of op het bovendek van een schip)
  • het hoofd en het lichaam zo stil mogelijk houden
  • in de rij- of vaarrichting zitten en achterover leunen
  • de ogen gericht houden op de horizon of een ander stilstaand voorwerp in de verte
  • niet lezen
  • voor frisse lucht zorgen door een raam te openen, de ventilatie aan te zetten of naar een buitendek te gaan
  • geen alcohol drinken en niet roken (beide kunnen misselijkheid verergeren)
  • kleine hoeveelheden vetarm, zetmeelrijk voedsel eten, geen voedsel eten met een sterk geur of smaak
  • eten of drinken tijdens korte vliegreizen vermijden, vooral wanneer met een klein vliegtuig wordt gereisd.

Mensen die gevoelig zijn voor reisziekte kunnen, voordat ze op reis gaan, hun arts vragen welke vrij verkrijgbare middelen hij adviseert of vragen een middel tegen reisziekte voor te schrijven. Voorbeelden van dergelijke geneesmiddelen zijn cyclizine, dimenhydrinaat, difenhydramine, meclozine, perfenazine en scopolamine. Al deze middelen veroorzaken slaperigheid. Bij baby's en jonge kinderen kunnen ze echter juist opwinding veroorzaken en dienen alleen onder medisch toezicht te worden gebruikt (see Middelen tegen reisziekte).

Als iemand reisziekte voelt opkomen, kan het helpen om crackers te eten of koolzuurhoudende dranken te drinken. Vanwege de misselijkheid is scopolamine, dat als enige middel tegen reisziekte via een huidpleister wordt toegediend, vaak effectiever dan de andere middelen die oraal worden ingenomen. Indien nodig kunnen de geneesmiddelen ook via een injectie worden toegediend.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Vertigo

Next: Benigne paroxismale positieduizeligheid

Figures
Tables
Disclaimer