THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Ruggenmergcompressie

Normaal wordt het ruggenmerg beschermd door de wervelkolom, maar bij bepaalde aandoeningen kan er druk op het ruggenmerg ontstaan waardoor het normale functioneren wordt verstoord. Het ruggenmerg kan plotseling worden samengedrukt, waarbij er binnen enkele minuten tot enkele uren of dagen symptomen optreden. Bij langzame samendrukking doen zich symptomen voor die in de loop van vele weken of maanden verergeren.

Plotselinge compressie is meestal het gevolg van een verwonding, waardoor een fractuur of verschuiving van een wervel kan optreden. Plotselinge compressie kan ook een gevolg zijn van een bloeding, een infectie, een abces of een uitpuilende tussenwervelschijf in de wervelkolom (see Lage rugpijnFigures).

Compressie die langzaam ontstaat, kan een gevolg zijn van een tumor in het ruggenmerg of de wervelkolom, een infectie, een abnormaal bloedvat (arterioveneuze misvorming) of abnormale botgroei. Spinale stenose (vernauwing van het wervelkanaal) kan geleidelijk het ruggenmerg samendrukken, waardoor rugpijn wordt veroorzaakt. Door verwonding, kanker of osteoporose kunnen wervels inzakken, waardoor het ruggenmerg wordt samengedrukt. Inzakken van een wervel wordt een ‘compressiefractuur' genoemd (see Fracturen van de wervelkolom).

illustrative-material.sidebar 1

Wat is het cauda-equina-syndroom?

De zenuwbundel die vanuit het ruggenmerg verder doorloopt, wordt de ‘cauda equina' genoemd omdat hij op een paardenstaart lijkt. De cauda equina kan worden samengedrukt door een uitpuilende tussenwervelschijf, een tumor, een abces, een beschadiging als gevolg van verwonding of door een zwelling veroorzaakt door een ontsteking (zoals bij spondylitis ankylopoetica). De symptomen die daar het gevolg van zijn, worden het ‘cauda-equina-syndroom' genoemd. Er is sprake van lage rugpijn, maar er is een verminderde gevoeligheid in het gebied van het lichaam dat in contact zou komen met een zadel, zoals billen, dijen, blaas en endeldarm. Andere symptomen zijn onder meer erectiele disfunctie (impotentie), nachtelijke urine-incontinentie en het verlies van reflexen in de enkel. Als de samendrukking sterk genoeg is, kan de blaas- en darmcontrole verloren gaan. Mensen met dit syndroom hebben onmiddellijk medische hulp nodig. De aandoening die de samendrukking veroorzaakt, wordt – soms operatief – behandeld en er kunnen corticosteroïden worden toegediend om de zwelling te verminderen.

Symptomen

Bij geringe compressie van het ruggenmerg raakt mogelijk de geleiding van slechts enkele zenuwprikkels langs het ruggenmerg in beide richtingen verstoord. De symptomen kunnen onder meer zijn: een onaangenaam gevoel alleen in de rug, geringe zwakte, tintelingen, andere veranderingen in het gevoel of erectiele disfunctie (impotentie). Als de compressie toeneemt, kunnen de symptomen verergeren. Bij sterke compressie kan het grootste deel van de zenuwsignalen worden geblokkeerd, waardoor ernstige zwakte, gevoelloosheid, urine-incontinentie of juist urineretentie en verlies van darmcontrole worden veroorzaakt. Als alle zenuwsignalen worden geblokkeerd, volgt verlamming en volledige gevoelloosheid. De patiënt kan ter hoogte van de compressie een knellende, ongemakkelijke band voelen. Zodra ruggenmergcompressie symptomen begint te veroorzaken, neemt binnen enkele uren tot een paar dagen de beschadiging op een onvoorspelbare, maar snelle manier toe van minimaal tot aanzienlijk.

Diagnose

Omdat het ruggenmerg op een specifieke manier is georganiseerd, kan de arts aan de hand van de symptomen en een lichamelijk onderzoek bepalen welk deel van het ruggenmerg is aangetast. Als bijvoorbeeld de benen (maar niet de armen) zwak en gevoelloos zijn en de blaas- en darmfuncties zijn verminderd, kan het ruggenmerg ter hoogte van de borstkas zijn beschadigd. De plaats waar de wervelkolom pijnlijk of gevoelig is, vormt voor de artsen ook een aanwijzing voor de plaats van de beschadiging.

Onderzoek door middel van magnetische kernspinresonantie (MRI) of myelografie met computertomografie (CT) laat in de meeste gevallen zien waar het ruggenmerg wordt samengedrukt en kan aanwijzingen geven over de oorzaak. MRI of myelografie met CT kan ook een fractuur of verschuiving van een wervel, een uitpuilende tussenwervelschijf, abnormale botgroei, een bloeding, een abces of een tumor zichtbaar maken.

De oorzaak van de compressie kan worden vastgesteld wanneer er onmiddellijk operatief wordt ingegrepen om de druk op het ruggenmerg weg te nemen. Als er niet onmiddellijk een operatie nodig of mogelijk is, kan er met een naald een biopsie worden uitgevoerd om de oorzaak vast te stellen. Plaatsing van de naald gebeurt onder geleide van CT. Soms wordt er een biopsie verricht om te bepalen of een abnormale woekering of een gezwel kwaadaardig is.

Behandeling

De druk moet onmiddellijk worden verlicht om permanente beschadiging van het ruggenmerg te voorkomen. Wanneer de compressie wordt ontdekt en behandeld voordat er zenuwbanen verloren zijn gegaan, herstelt de functie van het ruggenmerg meestal volledig. Intraveneus worden per injectie hoge doses corticosteroïden gegeven (zoals methylprednisolon of dexamethason) om de zwelling in of rond het ruggenmerg te verminderen. Zwelling kan de compressie verergeren. Deze geneesmiddelen worden zo snel mogelijk gegeven, maar in geval van verwonding moeten ze meestal binnen 8 uur worden toegediend om effectief te zijn. Als er geen operatie kan worden uitgevoerd, kan bestraling door tumoren veroorzaakte compressie verminderen. Operatief ingrijpen is nodig om bloed, botsplinters, een tumor, een uitpuilende tussenwervelschijf of abnormale botgroei te verwijderen. Er kunnen ook nog andere maatregelen nodig zijn om de wervelkolom te stabiliseren.

Ruggenmergcompressie die door een abces wordt veroorzaakt, moet onmiddellijk worden behandeld. De arts, meestal een neurochirurg, draineert het abces, soms door de pus met een injectiespuit uit het abces op te zuigen. Het abces kan ook operatief worden verwijderd. Er worden ook antibiotica toegediend.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Letsel als gevolg van een ongeluk

Next: Cervicale spondylose

Figures
Tables
Disclaimer