THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Tumoren van het ruggenmerg

Een ruggenmergtumor is een goedaardige (benigne) of kwaadaardige (maligne) celwoekering in of rond het ruggenmerg.

Tumoren van het ruggenmerg komen veel minder voor dan hersentumoren. Een ruggenmergtumor kan primair of secundair zijn. Primaire ruggenmergtumoren ontstaan in de cellen binnen of naast het ruggenmerg. Slechts ongeveer 10% van de primaire ruggenmergtumoren ontstaat in de cellen binnen het ruggenmerg. De rest ontstaat in de cellen naast het ruggenmerg. Sommige tumoren ontstaan bijvoorbeeld op ruggenmergwortels. Dit zijn de gedeelten van de ruggenmergzenuwen die uit het ruggenmerg treden (see Biologie van het zenuwstelselFigures). Primaire ruggenmergtumoren kunnen goedaardig of kwaadaardig zijn.

De vaker voorkomende secundaire ruggenmergtumoren zijn metastasen (uitzaaiingen) van kanker in een ander deel van het lichaam en zijn dus altijd kwaadaardig. Metastasen in de wervels zijn doorgaans afkomstig van een tumor in de long, borst, prostaat, nier of schildklier. Vervolgens drukken de metastasen het ruggenmerg van buitenaf samen. Ook lymfomen kunnen naar de wervelkolom uitzaaien en het ruggenmerg samendrukken.

Symptomen

De symptomen van een tumor van de wervelkolom worden door de druk op het ruggenmerg en de zenuwwortels veroorzaakt. Druk op het ruggenmerg kan leiden tot rugpijn, toenemende verlammingsverschijnselen, gevoelsvermindering in het gebied onder het samengedrukte gedeelte, impotentie en verlies van blaas- en darmcontrole. Ook kan de bloedtoevoer naar het ruggenmerg door de druk worden geblokkeerd, waardoor afsterven van weefsel, vochtophoping en zwelling optreden. Door vochtophoping kan de bloedtoevoer verder worden geblokkeerd, waardoor een vicieuze cirkel van beschadiging ontstaat. Druk op de wortels van de ruggenmergzenuwen kan leiden tot pijn, gevoelloosheid, tintelingen en spierzwakte in de spieren die door de samengedrukte zenuwwortel worden geïnnerveerd. Een tumor die in het ruggenmerg is ontstaan, veroorzaakt gevoelloosheid, tintelingen en spierzwakte, maar hoeft geen pijn tot gevolg te hebben.

Diagnose

Als het ruggenmerg door een tumor wordt samengedrukt, dient dit onmiddellijk te worden vastgesteld en behandeld om blijvende beschadiging van het ruggenmerg te voorkomen.

De arts houdt rekening met een mogelijke tumor in het ruggenmerg bij patiënten met een bepaalde vorm van kanker elders in het lichaam, met pijn in een specifiek gebied van de wervelkolom en met spierzwakte, tintelingen of coördinatiestoornissen. Dankzij de specifieke manier waarop het ruggenmerg is georganiseerd, kan de arts de plaats van een tumor vaststellen door te bepalen welke lichaamsdelen niet normaal functioneren (see RuggenmergaandoeningenFigures).

De arts moet andere aandoeningen uitsluiten die ook het functioneren van het ruggenmerg kunnen aantasten, bijvoorbeeld pijnlijke rugspieren, botkneuzingen, onvoldoende bloedtoevoer naar het ruggenmerg, wervelfracturen, uitpuilende tussenwervelschijf, evenals syfilis, virusinfecties, multipele sclerose en aandoeningen van de perifere zenuwen als amyotrofische laterale sclerose.

Verscheidene methoden worden toegepast om een ruggenmergtumor vast te stellen. MRI (magnetische kernspinresonantie) wordt als beste techniek beschouwd om alle structuren van het ruggenmerg en de wervelkolom te onderzoeken. Wanneer MRI niet beschikbaar is, kan in plaats daarvan myelografie in combinatie met CT (computertomografie) worden gebruikt. Op röntgenopnamen van de wervelkolom zijn alleen veranderingen in de botten te zien en in een vroeg stadium tasten veel tumoren het bot niet aan.

Voor een nauwkeurige diagnose van het soort tumor is meestal een biopsie noodzakelijk, vooral bij primaire tumoren van het ruggenmerg. Bij naar het ruggenmerg uitgezaaide tumoren is een biopsie echter niet nodig als elders in het lichaam al kanker is vastgesteld. Vaak kan een biopt alleen operatief worden afgenomen, maar soms kan een biopsie ook met een naald onder geleide van CT of MRI worden uitgevoerd.

Prognose en behandeling

Veel tumoren van het ruggenmerg en de wervelkolom kunnen operatief worden verwijderd. Andere kunnen met radiotherapie worden behandeld of met chirurgie gevolgd door radiotherapie. Wanneer een tumor het ruggenmerg samendrukt, worden vaak hoge doses corticosteroïden toegediend om de zwelling te verminderen. De tumor wordt zo snel mogelijk operatief verwijderd of bestraald. Herstel is over het algemeen afhankelijk van hoe snel de diagnose is gesteld en behandeling heeft plaatsgevonden en hoeveel schade al was aangericht. Operatieve verwijdering van meningeomen, neurofibromen en een aantal andere primaire tumoren van het ruggenmerg kan genezing bieden.

illustrative-material.table-short 2

TUMOREN DIE IN OF NABIJ HET RUGGENMERG ONTSTAAN

type tumor

oorsprong

goedaardig of kwaadaardig

komt voor bij

astrocytoom

cellen van het weefsel dat de zenuwcellen ondersteunt

kwaadaardig of goedaardig

kinderen en volwassenen

ependymoom

cellen waarmee het kanaal in het midden van het ruggenmerg is bekleed

goedaardig

kinderen en volwassenen

meningeoom

cellen van de weefsellagen die het ruggenmerg bedekken (meninges)

goedaardig, maar kunnen terugkomen

kinderen en volwassenen

neurofibroom

cellen die de perifere zenuwen ondersteunen

meestal goedaardig

kinderen en volwassenen (treedt op bij neurofibromatose)

sarcoom

cellen van het bindweefsel in de wervelkolom

kwaadaardig

kinderen en volwassenen

schwannoom

cellen die de myelineschede vormen rond de perifere zenuwvezels (Schwann-cellen)

meestal goedaardig

kinderen en volwassenen

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Hersentumoren

Next: Neurofibromatose

Figures
Tables
Disclaimer